Ütü nasıl yapılır? Isı ayarı, buhar ve adımlar
Ütü yapmak için önce bakım etiketindeki ütü işaretine bak, ütüyü oradaki nokta sayısına göre ayarla ve yalnızca temiz, lekesiz giysiyi ütüle. GINETEX’e göre bir nokta en fazla 120 °C, iki nokta 160 °C, üç nokta 210 °C demek. Pamuk ve keteni hafif nemliyken ütüle; tek noktalı giyside buhar kalıcı hasar yapabilir. Koyu ya da parlak kumaşı tersinden veya araya bez koyarak, uzun ve düz hareketlerle ütüle.
Ütü ayarı nasıl yapılır, hangi kumaş kaç derece?
Ütü ayarını etiketteki işaretin noktaları belirler: ısı düğmesini o nokta sayısına getir. GINETEX’e göre üst sınırı lif içeriği değil, yalnızca etiket söyler. Tablodaki dereceler üst sınırdır.
Persil’in Türkçe sembol tablosu aynı işaretlere 10 °C daha düşük değer veriyor: 110, 150 ve 200 °C. Düşük değerde kalan ayar iki sınırı da aşmaz.
Etiket yoksa Ariel düşük ayarla başlamanı, kırışıklar açılmaya başlayana kadar ısıyı azar azar artırmanı öneriyor.
| Etikette gördüğün | En fazla | GINETEX’in kumaş grubu | Buhar |
|---|---|---|---|
| Ütüde bir nokta | 120 °C | Akrilik, naylon (poliamid), asetat | Kullanma; kalıcı hasar yapabilir. |
| Ütüde iki nokta | 160 °C | Yün, ipek, polyester, viskon | Kullanılabilir; araya hafif nemli bez koy, sert bastırma. |
| Ütüde üç nokta | 210 °C | Pamuk, keten | Kullanılabilir; nemliyken ütüle. |
| Altında çarpılı çizgiler olan ütü | Noktaya göre | Etikete bak | Vanish’e göre buharlı ütü kullanılmaz. |
| Üstü çarpılı ütü | Ütülenmez | Yok | Yok; ütü kumaşta geri dönmeyen değişiklik yapar. |
İlgili rehber:
Ütüden önce ne yapmalı?
Yalnızca temiz ve lekesiz giysiyi ütüle; ütü lekeyi kalıcı hale getirebilir. Önce lekeyi çıkar; kullanacağın yöntemi dikiş payı gibi görünmeyen bir yerde dene, renk ya da doku değişirse dur.
Çamaşırı yıkama biter bitmez makineden al ve silkele; ütüye daha az kırışıkla başlarsın. Ceplerin içini dışarı çevir ki cep izi kalmasın.
Giysileri etiketteki noktalara göre ayır ve en düşük ayarı isteyenlerle başla; ısıyı böylece adım adım artırırsın.
Ütünün tabanı temiz olsun; tabandaki kireç renkli giysiyi lekeleyebilir. Tefal tabanı yumuşak, nemli bir bezle silmeni, temizleyici ya da çözücü kullanmamanı öneriyor.
Ütü adım adım nasıl yapılır?
Ütü şöyle yapılır: ayarı etiketten al, önce görünmeyen bir yerde dene, sonra uzun ve düz hareketlerle ütüle. Gömleğin yakadan başlayan kendi sırası var; onu gömlek ütüleme rehberinde bulursun.
Jilet gibi ütü için pileleri toplu iğne ya da ataşla sabitle; kumaş büzüşmesin diye manşeti, yakayı ve paçayı önce tersinden ütüle.
- Etiketteki ütü işaretine bak; üstü çarpılıysa o giysiyi ütüleme.
- Ütüyü işaretteki nokta sayısına getir ve ısınmasını bekle.
- İlk geçişi iç dikiş ya da etek ucu gibi görünmeyen bir yerde yap; parlama ya da iz görürsen ısıyı düşür.
- Pamuk ve keteni hafif nemliyken ütüle; kurumuşsa su serperek ya da buharla nemlendir.
- Koyu renkli, kadife, fitilli ya da dokulu kumaşı ters yüz et; parlak ve basınca hassas kumaşta araya ince bir bez koy.
- Ütüyü uzun, düz hareketlerle, masanın tamamını kullanarak gezdir ve ütülediğin kısmı kendinden uzağa doğru it.
- Fermuarın ve düğmelerin üstünden geçme; nakışı kalın bir havlunun üstünde tersinden ütüle, payet ve dantelin çevresinden dolaş.
- Biten giysiyi hemen askıya as; işin bitince ütüyü kapatıp fişini çek.
İlgili rehber:
Buharlı ütü nasıl kullanılır, buhar her kumaşa olur mu?
Buharlı ütüde buharı yalnız etiket izin veriyorsa aç; buhar her kumaşa olmaz. GINETEX üç ve iki noktalı ayarda buharlı ütüye izin veriyor, tek noktalı akrilik, naylon ve asetatta ise buharın kalıcı hasar yapabileceğini söylüyor. Etiketteki ütünün altında çarpılı çizgiler varsa, kaç nokta olursa olsun buharı kapat.
Pamuk ve ketende buhar işe yarar: GINETEX üç noktada nemliyken, gerekirse nemlendirerek ütülemeyi öneriyor; buhar bu nemi verir.
Polyesterde GINETEX iki noktalı ayarda buhara izin verirken Vanish, su lekesi ya da hasar yapabileceği için buhardan kaçınmanı öneriyor. Buharı kapalı tutarsan ikisiyle de çelişmezsin.
Hazneye hangi suyu koyacağın, kireç temizliği ve düğmelerin işlevi modele göre değişir; bunları cihazın kendi kılavuzundan oku.
Dikey ütü nasıl kullanılır?
Dikey ütü, yani buharlı düzleştirici, askıdaki giysinin kırışığını buharla açar. Tefal bu cihazların birkaç saniyede ısındığını ve ütü masası istemediğini söylüyor.
Tefal her kumaşta kullanılabileceğini de yazıyor; yine de etikette tek nokta ya da buhar yasağı varsa dikey ütüyü kullanma.
- Etikete bak: tek noktalı ütü, altında çarpılı çizgiler olan ütü ya da üstü çarpılı ütü varsa buhar verme.
- Hazneyi kılavuzun söylediği suyla doldur ve cihazın ısınmasını bekle.
- Giysiyi askıya as, askıyı kapı arkası gibi sabit bir yere tak.
- İlk buharı görünmeyen bir yere ver; su damlası ya da iz kalırsa dur.
- Buharı kırışık açılana kadar kumaşın üstünde gezdir, sonra giysiyi askıda soğumaya bırak.
Yün, ipek, keten ve sentetik nasıl ütülenir?
Yün, ipek ve sentetikler pamuk ve ketenden daha düşük ayar ister. Woolmark merinoya yalnızca etiketi izin veriyorsa hafif ütü öneriyor.
Yün ya da yün karışımı bir ceketi ütüleyeceksen etiketteki noktayı geçme; GINETEX iki noktada araya hafif nemli bez koymayı, sert bastırmamayı öneriyor. Etiketteki ütü çarpılıysa ceketi ütüleme.
| Kumaş | Isı | Nasıl |
|---|---|---|
| Yün ve yün karışımı | Yün ya da orta ayar | Elinle şekil ver, su püskürt, buharla ya da hafif nemli bezin üstünden ütüle. Yüksek ısı yanık izi bırakabilir. |
| İpek | Düşük ayar | Ariel’e göre hafif nemliyken; etiket yasaklıyorsa hiç ütüleme. |
| Pamuk ve keten | Etikete göre; üç noktada en fazla 210 °C | Nemliyken; buhar kullanılabilir. Tefal pamuk için 200 °C veriyor. |
| Polyester | Düşük ya da orta | Vanish’e göre buharsız ve üstüne ince bir bez sererek; ütüyü aynı yerde bekletme. |
| Naylon, akrilik, asetat | Serin, en fazla bir nokta | Buharsız; parlak yerleri tersinden. |
| Perde | Düşük ısı | IKEA Türkiye düşük sıcaklığın kumaşı korumaya yardımcı olabileceğini söylüyor. |
İlgili rehberler:
Kaynak: Ariel (2 sayfa) · Woolmark · GINETEX · Tefal · Vanish · IKEA
Ütü parlama, kireç izi ya da yanık bırakırsa ne yapmalı?
Parlama görürsen hemen dur ve ısıyı düşür. Devam edeceksen giysiyi tersinden ya da araya bez koyarak ütüle; GINETEX bunu parlak ve basınca hassas kumaşa öneriyor. Oluşmuş bir parlama her zaman geçmeyebilir.
Renkli giyside ütüden sonra iz belirdiyse tabandaki kireci kontrol et. Tefal o giysiyi tersinden ütülemeyi ya da hazneye kireç bırakmayan su koymayı öneriyor; uygun suyu kılavuz söyler.
Ütülerken belirginleşen bir leke fark edersen o bölgeyi ütülemeyi bırak; önce lekeyi türüne göre çıkarmayı dene.
Hafif ütü yanığında Tefal, azıcık beyaz sirkeyle nemlendirilmiş temiz bir bezle silip soğuk suyla durulamayı öneriyor. Önce görünmeyen bir yerde dene; her yanık izi çıkmayabilir.
İlgili rehberler:
Merak ettiklerin
Ütü kaç derecede olmalı?
Etiketteki noktanın izin verdiği kadar: bir noktada en fazla 110–120 °C, iki noktada 150–160 °C, üç noktada 200–210 °C. Alt değerler Persil’in, üst değerler GINETEX’in; emin değilsen düşük olanı seç.
Islak kıyafet ütülenir mi?
Bazı kumaşlarda evet, hafif nemliyken. GINETEX pamuk ve keteni nemliyken, Ariel ipeği hafif nemliyken ütülemeyi öneriyor; tek noktalı kumaşlarda buhar kullanma.
Ütü yapılmaz işareti ne demek?
Üstü çarpılı ütü, o giysiyi hiç ütüleme demek; GINETEX’e göre ütülenirse kumaşta geri dönmeyen değişiklik beklenir. Altında çarpılı çizgiler olan ütü ise yalnız buharı yasaklar.
Kırışan yün kazak ütülenir mi?
Çoğu zaman gerekmez; Ariel çoğu yün örgünün kırışmadığını, kırışan yünlüyü de buharlı bir banyoda asarak toparlayabileceğini söylüyor. Ütü gerekirse etiketteki noktayı geçmeden, hafif nemli bir bezin üstünden ütüle.
Kaynaklar ve içerik notu
Bu rehber, aşağıdaki üretici ve bakım kuruluşlarının yayımladığı bilgilerden yararlanır. Kendi ürününün güncel bakım talimatı önceliklidir.
- GINETEX — Current Care Symbols
- Persil — Bakım Sembolleri
- Vanish — Kıyafet yıkama sembolleri ne anlama gelir?
- Ariel — How to Iron a Shirt
- Tefal — Ironing Hacks Worth Knowing About
- Tefal — How to Iron Shirts
- Vanish — Polyester Kumaş Nasıl Yıkanır?
- Tefal — Iron or Garment Steamer: Which Is Best for You?
- Ariel — How to Wash Wool
- Woolmark — How do I dry wool?
- Ariel — How to Wash and Care for Silk Clothes
- IKEA — Perde Temizleme Yöntemleri: Perde Nasıl Temizlenir?
Yayınlayan: Yıkat · . Bir düzeltme için destek@yikat.tech.